CDA, D66 en VVD staan voor cruciale keuze: wordt het JA21 of NEE21?

De rekenmachine liegt niet. CDA, D66 en VVD hebben samen geen meerderheid. Wil dit trio echt gaan regeren, dan moet er een extra blokje op de toren. En daar wringt het. Binnen de VVD klinkt een duidelijke voorkeur voor JA21. Yesilgöz ziet in Joost Eerdmans en zijn clubje een coalitiepartner met wie afspraken over migratie, veiligheid en bestuurlijke discipline te maken zijn. Het geeft de combinatie bovendien de felbegeerde zeteltjes die de drempel over helpen.

Bij D66 en CDA zijn de wenkbrauwen echter zwaarder dan ooit. Jetten vreest dat een harde migratielijn in samenwerking met JA21 botst met het liberale en progressieve profiel waarop zijn partij zich na de verkiezingen juist wil heruitvinden. Bontenbal wil rust en betrouwbaarheid uitstralen na alle turbulentie in het midden, en ziet weinig in een arrangement dat meteen tot ideologische bliksem leidt. Zijn credo is simpel. Liever duurzaam draagvlak dan kortstondig gemak.

Natuurlijk gaat het ook over financiën, klimaat en wonen, maar insiders fluisteren dat migratie en rechtsstatelijke cultuur de doorslag geven. Daar zit precies de gevoeligheid met JA21. De VVD redeneert dat duidelijke kaders op migratie en strengere handhaving eindelijk laten zien dat er knopen worden doorgehakt. D66 en CDA willen wel stevig, maar niet in een sfeer waarin elke persconferentie voelt als een culture war. Wordt het een bestuur dat verbindt of een kabinet dat polariseert Die vraag hangt boven elke paragraaf die ze deze week doornemen.

Zeggen ze geen ja tegen JA21, dan begint het schaken opnieuw. Een minderheidskabinet dat per dossier meerderheden zoekt klinkt chic, maar iedereen weet hoe stroperig dat kan worden. Nog een centrum partij erbij dan ChristenUnie of NSC lijken op papier logischer, maar politiek is geen excelletje. Daar komt bij dat elke extra partner nieuwe rode lijnen meebrengt. Voor je het weet staat er een regeerakkoord dat zo vaag is dat niemand het herkent als overwinning.

Letschert laat het tempo bewust hoog. Eerst huiswerk op financiën en begrotingsdiscipline, daarna de echte test. Wie zegt ja tegen wie en vooral op welke voorwaarden In de fractiekamers wordt alvast voorgekookt. De VVD wil laten zien dat ze kiezers die om duidelijkheid vroegen niet in de kou laat staan. D66 wil bewijzen dat modern, menselijk en effectief bestuur samen kunnen gaan. Het CDA hoopt het kompas van redelijkheid te bewaken.

Deze week valt er iets omarmd of afgewezen te worden. Wordt het JA21 en krijgt Den Haag een compact, stevig centrumrechts blok Of kiezen Jetten en Bontenbal voor een bredere, zachtere formatie en verandert ja in nee tegen JA21 Hoe het ook valt, dit is het moment waarop kiezers eindelijk gaan zien waar al die gesprekken naartoe leiden. Eén ding is zeker. Als er ooit een speelronde was waarin de afkortingen meer betekenen dan de letters, dan is het nu. JA of NEE. En daarna weer gewoon doorregeren.